Mój inteligentny dom posiada już praktycznie odczyt z wszystkich liczników. Do pełni szczęścia brakowało mi tylko odczytu gazu, oczywiście w czasie rzeczywistym. Tematem interesowałem się od dawna, ale niestety przekraczał budżet, jaki mogłem poświęcić na inwestycję. Budżet budżetem, ale chodził również o bezpieczeństwo, jak i legalność takiego zliczania. W sieci można znaleźć dużo rozwiązań, niestety nie są w pełni legalne albo wymagają dużych nakładów finansowych. Z pomocą przychodzi świetne rozwiązanie, jakim jest moduł UniSmart. Połączenie modułu UniSmart modułem radiowym CC1101 oraz ESPHome daj możliwość legalnego i bezpiecznego odczytu licznika gazu. W moim przypadku licznik gazu to Metrix G4 grupy Apator. Chyba jeden z bardziej popularnych liczników, przynajmniej w moim regionie.
Legalizacja
Legalizacja to pierwszy punkt, od którego powinieneś zacząć. Oczywiście, nie wspominając o odpowiednim liczniku typu Metrix G4. Wysyłamy prośbę do Polskiej Spółki Gazownictwa, ja wysłałem drogą mailową używając formularza kontaktowego PSG.
Następnie, wybierając z formularza temat: zużycia/odczyty. Uzupełniamy wszystkie dane. W treści zgłoszenia: „W związku z dyrektywami europejskimi dotyczącymi udostępniania danych z urządzeń pomiarowych użytkownikom końcowym chciałbym skorzystać z takiej możliwości. Urządzenie pomiarowe będzie zainstalowane zgodnie z instrukcją urządzenia UniSmart AT-WMBUS-G-01 do gazomierza Metrix G4 przez wykwalifikowanego do tego celu pracownika. Dodam, że urządzenie UniSmart AT-WMBUS-G-01 spełnia wymagania bezpieczeństwa oraz posiada certyfikat ATEX”.
Prawdopodobnie zostaniesz przekierowany lub dostaniesz bezpośredni e-mail do Kierownika Sekcji Zarządzania Urządzeniami Pomiarowymi. Dział Pomiarów i Telemetrii. Tak przynajmniej było w moim przypadku, gdzie musiałem jeszcze raz wysłać treść zgłoszenia wraz z załącznikami w postaci instrukcji obsługi, jak i certyfikatami.
Praktycznie na drugi dzień dostałem odpowiedź „Niniejszym wyrażamy zgodę na montaż — zainstalowanie zgodnie z instrukcją urządzenia UniSmart AT-WMBUS-G-01 do gazomierza Metrix G4 pod warunkiem realizacji tego (montażu) przez wykwalifikowanego do tego celu pracownika posiadającego stosowne uprawnienia. Jednocześnie proszę o przesłanie fotodokumentacji z wykonanej instalacji. Ekipa monterska PSG wykona kontrole poprawności instalacji (podczas realizacji innych zadań w zbliżonej lokalizacji)”.
Po czym wykonałem szybki telefon do mojego serwisanta od pieca gazowego czy może mi moduł UniSmart zainstalować, oczywiście trzeba to potwierdzić pieczątką wraz z podpisem i krótką notatką/protokołem montażu. Zdjęcia, jak i skan protokołu montażu odesłałem drogą mailową do osoby, która wyraziła zgodę na montaż. Dużo tu biurokracji, ale uwierzcie mi, innej legalnej drogi nie ma.
Potrzebne materiały
– UniSmart AT-WMBUS-G-01
– Moduł radiowy RF 868 MHz CC1101
– ESP8266 NodeMcu
– Płytka uniwersalna
– Zasilacz 5V
Schemat Naszego modułu odbiorczego
Poniższy schemat jest rozbudowany o dodatkowy piktail antenowy wraz z anteną zewnętrzną. W moim przypadku oryginalna antenka dołączona do modułu CC1101 nie sprawdziła się. Mój licznik gazu jest zamontowany na zewnętrznej stronie budynku, w dodatku jest zamknięty metalowymi drzwiczkami rewizyjnymi, gdzie zasięg moduły UniSmart w ogóle nie istniał. Niestety nie możemy zainstalować naszego moduły odbiorczego bezpośrednio w skrzynce z licznikiem. Wymagałoby to dużo dodatkowych kosztów. Dla tego zdecydowałem się wystawić zewnętrzną antenę na zewnątrz budynku z dala od skrzynki z licznikiem. Warto przed montażem modułu UniSmart sprawdzić zasięg, wystarczy, że moduł UniSmart zamkniesz w skrzynce i sprawdzisz poziom sygnału czy w ogóle dociera do Twojego modułu odbiorczego.
Programowanie w ESPHome
Tworzymy nowe urządzenie, i wklejamy poniższy kod. Nie wiesz jak to zrobić? Zostawiam dla początkujących: ESPHome Instalacja Podstawowy Konfiguracja.
external_components:
- source: github://SzczepanLeon/esphome-components@main
# Enable logging
logger:
id: component_logger
level: DEBUG
baud_rate: 0
# Pobieranie czasu z HA
time:
- platform: homeassistant
id: homeassistant_time
wmbus:
mosi_pin: GPIO13 #D7
miso_pin: GPIO12 #D6
clk_pin: GPIO14 #D5
cs_pin: GPIO2 #D4
gdo0_pin: GPIO5 #D1
gdo2_pin: GPIO4 #D2
led_pin: GPIO0 #D3
led_blink_time: "1s"
Po prawidłowym zaprogramowaniu naszego modułu odbiorczego przechodzimy w jego logi. Jeśli wszystko działa prawidłowo ESP powinno Wam wrzucić ID waszego modułu UniSmart. Powinien ID zgadzać się z numerem widocznym na naklejce modułu UniSmart. Warto zadbać aby oba urządzenia były blisko siebie dla prawidłowej komunikacji.
Teraz nic innego nie pozostaje, jak skopiować ID i wkleić do konfiguracji. Dodaj poniższy kod do utworzonego urządzenia.
sensor:
# Licznik Gazu Unismart AT-WMBUS-G-01
- platform: wmbus
meter_id: 0x00012345
type: unismart
key: "00000000000000000000000000000000"
add_prefix: false
total_gas_m3:
name: "Licznik gazu"
icon: "mdi:gas-burner"
device_class: "gas"
accuracy_decimals: 2
A tak prezentuje się już prawidłowe raportowanie stanu modułu UniSmart po zaprogramowaniu.
Testy
Dla przeprowadzania prawidłowego działania naszych urządzeń warto sprawdzić, czy docelowe miejsca montażu urządzeń będą odpowiednie. Sprawdź w logach po wstępnym montażu urządzeń czy zasięg jest na odpowiednim poziomie.
Również można przeprowadzić szybki test, czy moduł UniSmart zlicza prawidłowo. W tym celu wystarczy magnes, w moim przypadku był to magnes z głośnika. Przesuń magnesem po górnej część urządzenia, wtedy powinno zliczyć jeden impuls. U mnie po konfiguracji UniSmart raportował już naliczone 5 impulsów.
Raportowanie do Home Assistant
Przejdź do Ustawienia – Dashboardy – Energia – Dodaj źródło gazu. W moim przypadku encja nazywa się „Licznik gazu”
Teraz tylko pozostaje cierpliwie czekać, aż Home Assistant zacznie zbierać zużyte metry gazu. Może teraz spektakularnych wykresów nie widać (może i dobrze), ale w okresie zimowym słupki wykresu pójdą do góry. Życzę jak najmniejszych słupków.
Warto wiedzieć
Warto wspomnieć, że zbudowany moduł oparty na CC1101 nie tylko obsługuje moduł UniSmart, lecz jest wszechstronny. Zbudowanym urządzeniem odbiorczym odczytuje również licznik wody, ale o tym wkrótce. Co prawda konfiguracja jest podobna, ale…
Poniżej zamieszczam link do autora kodu oraz obsługiwane nakładki, liczniki. Dla autora kodu poleci na pewno CAPPUCCINO. Nic tak nie motywuje, jak dobra kawa. A gość naprawdę odwalił kawał dobrej roboty. Warto wspierać.
Obsługiwane nakładki/liczniki: amiplus, apator08, apator162, apatoreitn, bmeters, c5isf, compact5, dme07, elf, evo868, fhkvdataiii, hydrocalm3, hydrus, iperl, itron, izar, mkradio3, mkradio4, qheat, qwater, sharky774, topaseskr, ultrimis, unismart, vario451.
Link do autora: SzczepanLeon
Kosztorys
- UniSmart AT-WMBUS-G-01 / 250zł/ Moduł można nabyć na stronie: Gaztechnika. Polecam kontakt z działem: Dystrybucja Dresser Utility Solution.
- Moduł radiowy RF 868 MHz CC1101 / 20zł
- ESP8266 NodeMcu / 17zł
Nie liczę płytki uniwersalnej, przewodów, czy zasilacza, gdyż jako majsterkowicz takie rzeczy posiadam na pęczki. Obudowa to również kwestia indywidualna. Po sieci krążą gotowe moduły z obudową i pięknie wykonaną płytką, koszt to jakieś 100zł. Więc można samemu się pobawić lub kupić gotowca.
Certyfikat, instrukcja obsługi UniSmart AT-WMBUS-G-01.
Instructions-for-installation-and-operation-UniSmart-STEG-1
Certyfikat zgodności Unismart1
INSTRUKCJA_OBSLUGI_UniSmart_2020
Minusy – Niewiadome
Na dzień pisania artykułu dostrzegłem dwa jak dla mnie minusy. Pierwszy to, że niestety sami modułu UniSmart nie może przeprogramować. Chodzi o częstotliwość wysyłania raportów oraz ustawienia faktycznego stanu licznika gazu. Drugim minus to raport impulsu o wadze 0,01 m3, a nie tak jak na gazomierzu 0,001 m3, dzięki której szybciej jesteśmy w stanie wyłapać jakiś ewentualny wyciek gazu, gdy na przykład nie ma nas w domu.
Aktualizacja 09.01.2024
Nakładka UniSmart w pełni zalegalizowana więc podsumuję, to co jest wymagane i jak to się ma do rzeczywistości.
Więc zacznijmy od tego, że skończyło się na montażu nakładki na licznik UniSmart przez mojego serwisanta pieca. Protokół montażu wraz z dokumentacją zdjęciową licznika oraz krótkim opisem co i jak działa, wysłałem drogą mailową, do nazwijmy go opiekuna sprawy. Opiekun pięknie podziękował i dodał od siebie, aby nakleić na moduł UniSmart czytelną naklejkę o treści: Urządzenie UniSmart jest własnością odbiorcy. Przy demontażu/wymianie gazomierza pozostawić urządzenie w szafce gazowej lub przekazać odbiorcy. Bo jak się okazuje, legalizacja licznika odbywa się, co 10 lat, i są to czasami firmy zewnętrzne, które wymieniają licznik. Dla tego warto nakleić taką naklejkę. Mało tego warto udać się przed końcem ważności licznika do miejscowego punktu obsługi, aby przy wymianie licznika, licznik wymienili na taki sam, aby nie kupować nowej nakładki na innego typu licznik. Mój licznik ma ważność jeszcze rok więc spokojnie, temat zostawiam na „później”.
Zdjęcia z budowy mojego odbiornika radiowego
Świetny opis. Dzięki.
Czekam na odpowiedź z PGNiG, oby nie miesiąc.
Podrzuciłbyś namiary na obudowę (link lub plik)
Na obudowę odbiornika ESP8266 + RF 868 MHz CC1101? Jak tak jest to mój projekt (wydruk 3D), ale jak będzie potrzeba to mogę udostępnić, chodź nie jest idealny.
Tak (ESP+RF). Poproszę o projekt.
Te, które znalazłem, wydają mi się, zbyt małe. Nie chce eksperymentować, bo wydruk będzie grzecznościowy.
Płytkę uniwersalną, o jakim wymiarze kupić?
https://www.thingiverse.com/thing:6424237
Nie pamiętam jakich wymiarów miałem płytkę uniwersalną ale z tego co pamiętam to i tak kupuje zawsze większe i przycinam do określonych wymiarów (polecam te zielone płytki, te brązowe sobie odpuść, straszna lipa). Więc tu będziesz musiał wydrukować i przyciąć płytkę pod obudowę… Powodzenia daj znać jak sprawy się mają i jak wyszła ta moja twórcza obudowa. Pozdrawiam.
Bardzo dziękuję.
Zanim cokolwiek zrobię, to czekam na odpowiedź z PGNiG, bo jednak mam trochę obawy czy się zgodzą, albo pod jakimi warunkami np. koszt montażu przez ich pracownika.
Dam znać jak coś się ruszy. Pozdrawiam.
Zgodzą się zgodzą. Zawsze też możesz dopytać czy nie mają w planach montażu swoich nakładek na licznik wtedy odpada Ci koszt UnSmarta. Ich ludzie się nie zajmują montażem takich urządzeń, weź firmę która montuje piece gazowe lub je serwisuje i zagadaj do nich czy by Ci nie włożyli modułu w gazomierz. U mnie przy przeglądzie pieca gość zrobił to gratis. Schodzi z tym dosłownie 2 minuty. A jeszcze ważna sprawa sprawdź sobie datę produkcji/przeglądu licznika, chyba że masz nowy bo okazuje się że wymieniają około co 10 lat. Wtedy w Twoim punkcie obsługi musisz dopytać o wymianę licznika. Wkrótce zaktualizuję post bo doszło jeszcze kilka kluczowych spraw.
Licznik ma niecałe 2 lata, więc wymiana raczej nie grozi. Możliwe, że wprowadzą swoje nakładki, ale niekoniecznie te, o których piszesz i które mają integracją z HA poprzez ESP.
Mam kocioł (Termet), który nie ma integracji w HA i poprzez licznik chciałbym wiedzieć kiedy grzeje, a kiedy nie.
Też o tym serwisancie myślałem, ale będzie u mnie w poniedziałek, a raczej do tego czasu nie załatwię zgody i miernika a szkoda.
Co do aktualizacji postu – mam nadzieję, że zmiany nie są jakieś kluczowe.
Mam zgodę na montaż od PSG (PGNiG przekierowało mnie do nich). Przy instalacji ESP napotkałem na problem, że nie mógł się połączyć z Unismartem, który leżał obok. Zakładam, że do działania Unismart nie musi być wpięty w licznik?
W yaml nie podałem też klucza (nie znam), tylko ID.
[09:25:38][D][wmbus:161]: Can’t get value(s) from telegram for ID []
[09:25:38][W][component:214]: Component wmbus took a long time for an operation (0.05 s).
[09:25:38][W][component:215]: Components should block for at most 20-30ms.
[09:26:14][D][sensor:094]: 'WiFi Signal dB’: Sending state -36.00000 dBm with 0 decimals of accuracy
Co mogło być powodem?
UniSmart nie musi być podpięty. Weź magnes (np od głośnika) i przejdź po stronie gdzie wpina się UniSmart do licznika. Być może jest uśpiony. Wtedy powinno naliczyć jeden impuls. U mnie UniSmart wysyła dane co jakieś 20 minut więc trzeba być cierpliwym. ID UniSmart dostaniesz w logach cierpliwości… Klucz jest dla wszystkich taki sam key: „00000000000000000000000000000000” ale na początek musisz znać swój ID UniSmart który jest chyba na naklejce 😉
Dziękuje za odpowiedź. Udało mi się wtedy to ogarnąć, po kilku wieczorach. Problemem była nazwa sieci wifi ze znakiem specjalnym… Mam kilka vlanów, więc wpiąłem ESP w inną sieć.
Unismart jeszcze nie zamontowany, bo było już po wizycie serwisanta kotła, a gość z Flixly chciał 150 zł za to >:(
Super poradnik, już mi się znudziło spisywanie odczytu dla gazowni w końcu się zbiorę i to zautomatyzuję .. kiedyś 😉
.. w sumie to „niechcący” zacząłem odczytywać licznik wody, a gazomierza jeszcze nawet nie zacząłem ogarniać – także Panie Autorze poradnika – dzięki 😉
ciekawy poradnik. U mnie niestety jest zainstalowany licznik g2.5 i unismart nie wejdzie. Po prostu nie pasuje. Na całe szczęście w następnym roku mam wymianę gazomierza i mam nadzieję, że nowy będzie ok.
Warto się przejść do punktu obsługi klienta i zgłosić aby nowy gazomierz był modelem Metrix G4. Podobno można da się dogadać i mogą wcześniej licznik wymienić.
[…] historia zaczęła się oczywiście od Zużycie gazu w Home Assistant – UniSmart gdzie przedstawiłem mój moduł odbiorczy z wykorzystaniem płytki uniwersalnej i samego CC1101. […]
Nigdzie nie mogę znaleźć UniSmart AT-WMBUS-G-01 Ktoś da namiary ?
Pisałeś do sklep@gaztechnika.pl ? zapytaj o dostępność i wycenę.
Tak, już tydzień czekam na odpowiedź.
Sprawdzić spam a jak nie to osobiście dzwonić. PS Zignoruj maila 😉
Nie mają już w ofercie.
Maja znowu, wlasnie zamowilem, ale wychodzi 300 pln brutto z przesylka
Dzięki śliczne za info, cena niestety troszkę odstrasza.
niestety, ale nie ma alternatywy. Myslalem ze juz Apator skonczyl produkcje, ale najwyrazniej nie.
Jeżeli nie ma UniSmart AT-WMBUS-G-01 to co zamiast tego?
Niestety nie ma nic innego legalnego co jest mi znane. Może kiedyś się jeszcze pojawią w ofercie.
Czy mogę prosić o wzór protokołu montażu, który został zastosowany?
Jest zdjęcie protokołu, można przepisać, może jeszcze znajdę wzór to dodam na stronie jako załącznik.
Dziękuję bardzo.
Ok, sprawa załatwiona. Tylko u mnie wyglądało to troszkę inaczej. Tzn. Po kontakcie z odziałem lokalnym PSG Gdańsk sami przyjechali i zamontowali + zaplombowali. Mieli swój protokół. Usługa gratis. Dowiedziałem się również że od 2026 będą wymieniane liczniki gazu z wbudowaną już komunikacją (niestety sami jeszcze nie znają dokładnego modelu, bo przetarg jest w trakcie) Jakby ktoś chciał sam sobie zamontować to przy kontroli jeśli nie było zgody to koszt 1000 PLN + ewentualne „dochodzenie PSG’
Dobrze wiedzieć, dziękuję za informację, może komuś pomoże. Niestety w każdej placówce jest inna polityka więc trzeba pytać i się dowiadywać. Ciekaw właśnie jestem tych liczników, bo niby jest wymóg że muszą takie liczniki posiadać a jak na razie to tylko u nich cisza była.
Niestety po 3 tyg.otrzymałem telefoniczną informację o odmowie udzielenia zgody na instalacje Unismart. Czy ktoś miał podobne doświadczenia ?
Komuś udało się odczytać zdalnie licznik Itron G4 RF1? Ma jak by slot na nakładkę od góry licznika ale nie wiem czy to standard jakiś i czy unismart tam zadziała.
Sprzedam nakładke Umismart. Nowa.
Aktualne jeszcze/
Cześć. Czy posiadasz jeszcze tą nakładkę?
Cześć. Przez przypadek trafiłem na Twoją stronę z Copilota od Microsoftu (referował się do tej strony) 🙂 Chciałem zrobić legalny odczyt ale za pomocą dedykowanego czujnika, bariery iskrobezpiecznej i czujnika typu otwarcie/zamknięcia drzwi ale Twój sposób wydaje się dużo prostszy. Czy mógłbyś umieścić link do pigtail i anteny której użyłeś oraz schemat podłączenia pigtail do CC1101? Dzięki
Witam. Mało tego że prostszy to i tańszy od bariery iskrobezpiecznej. Schemat przecież jest już prościej się nie da to tylko dwie żyły od pigtaila. A jakiego pigtaila użyłem to nie pamiętam, jakiś odpad natomiast antena musi być dedykowana do częstotliwości 868MHz. Na popularnych sklepach internetowych jest tego do wyboru do koloru.
Masz rację co do schematu. Nie zauważyłem, że lewy i prawy pin gdzie się podłącza antenę to GND.
Pytałem o konkretny pigtail bo nigdzie nie mogłem znaleźć takich z wiszącymi dwoma kablami gotowymi do przylutowania, wszystkie miały dedykowane złącza. Jak rozumiem wystarczy uciąć końcówkę?
Znalazłem antenę z zyskiem 5 dBi na 3 metrowym kablu: Antena 868MHz 5dBi LoRa. Styknie?
Specyfikacja:
Częstotliwość pracy: 690-2700 MHz
Zysk energetyczny: 5 dBi
Rodzaj złącza: Wtyk męski SMA
Moc: 10 W
Polaryzacja: Pionowa
Typ anteny: Wielokierunkowa
Impedancja: 50 Ω
[…] można odczytać, budując swoje urządzenie, które opisałem tutaj lub kupić już gotowy moduł, który jest dostępny w mojej […]
Po co tak komplikować? Wystarczy pomiar pola magnetycznego magnetometrem QMC5883L i ESP8266 i integracja z HA za pomocą ESPHome.Pomiar można robić nawet nie dotykając licznika. Zmienne pole magnetyczne wywołane jest przez magnes wbudowany w ostatnie kółko licznika.
Jak ktoś zainteresowany to znalazłem coś takiego w Holandii:
https://smartgateways.nl/en/make-your-gas-meter-smart/
Sam jeszcze nie sprawdzałem ale przymierzam się do zakupu.